Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng, nếu ở cùng phe

Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng nếu về cùng một phe thì tình hình Tam Quốc sẽ như thế nào?

Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng là hai nhân vật gây cuốn hút người xem nhất trong bộ phim kinh điển Tam Quốc Diễn Nghĩa. Và đồng thời, cũng là hai nhân vật, được La Quán Trung mô tả sống động nhất trong bộ sách cùng tên của ông. Vậy giả thiết, nếu cả hai ông ở cùng một phe thì sự việc sẽ diễn ra như thế nào?

Tư Mã Ý và Khổng Minh : hai cọp khó chung một rừng?

Thử điểm qua một vài chi tiết trong truyện để tìm một nhận định khác về khả năng tác hợp chiến đấu của hai nhân vật kiệt xuất này nếu về cùng phe nhà Thục Hán dưới trướng của Lưu Bị.

Hiệu quả làm việc nhóm của Khổng Minh

Tạo hình Khổng Minh trên phim
Tạo hình Khổng Minh trên phim

Thục Hán dưới thời Lưu Bị đã từng có trong tay ba đại quân sư nổi tiếng lúc bấy giờ là Khổng Minh Gia Cát Lượng, Bàng Thống và Pháp Chính. Cặp đôi Khổng Minh và Bàng Thống, được mệnh danh là “Ngọa Long, Phượng Sồ”, chỉ cần có một trong hai vị này làm mưu sĩ là đã có thể chiếm lấy được thiên hạ. Nay thêm Pháp Chính, Lưu Bị phải nói lúc đó là được thời như cá gặp nước. Chính Tào Tháo và Tôn Quyền còn tỏ vẻ tiếc nuối, không được như Lưu Bị.

Dù có hai cộng sự đại tài, nhưng Khổng Minh chưa bao giờ làm việc chung được thành công. Điều này cho thấy, Khổng Minh Gia Cát Lượng chỉ phát huy hết tài sức, phẩm chất của mình khi làm việc độc lập, ông không độc đoán đến cực đoan, nhưng thường bác bỏ những ý kiến trái chiều với mình hoặc không tham gia vào kế hoạch đó.

Minh chứng rõ nhất là khi Ngụy Diên góp ý mưu lược đánh chiếm Bắc Ngụy qua đường hang Tý Ngọ, mặc dù lúc ấy, Ngụy Diên đã là phó tướng chỉ đứng sau ông, kinh nghiệm trận mạc có thừa.

Cách xử lý tình huống khó của Tư Mã Ý

Tạo hình Tư Mã Ý trong phim Tam Quốc Diễn Nghĩa
Tạo hình Tư Mã Ý trong phim Tam Quốc Diễn Nghĩa

Ngược lại với tính bảo thủ đến cứng nhắc của Khổng Minh, Tư Mã Ý lại giữ thái độ rất “trung hòa”. Tính “trung hòa” của Tư Mã Ý không hẳn là ba phải, vẫn cùng mưu bàn với các tướng lĩnh cấp dưới, vẫn làm nhiều “động tác giả” như một sự phối hợp ăn ý để được lòng ba quân. Nhưng kỳ thật, Tư Mã Ý vẫn giữ vững lập trường của mình, không dao động, nao núng, luôn lắng nghe và biết lựa chọn những góp ý đúng để tu bổ cho kế hoạch của mình.

Cụ thể, ở chiến dịch Bắc Phạt lần thứ năm, có đoạn Tư Mã Ý cố thủ không đánh, Gia Cát Lượng dùng kế khích tướng, gởi Tư Mã Ý bộ quần áo đàn bà. Các tướng lĩnh nhà Ngụy lúc ấy đều hậm hực, khích bác, để yên lòng ba quân, ông gởi tấu về triều xin lệnh Tào Duệ cho đánh.

Nhưng đây chỉ là một “động tác giả”, phối hợp giữa Tào Duệ và Tư Mã Ý, nên triều đình nhà Ngụy đã lập tức phái người tới chỗ đóng quân để thuyết phục quân binh bình tĩnh. Tư Mã Ý đã đạt được mục đích chiến lược của mình mà vẫn được sự ủng hộ từ ba quân tướng sĩ.

Nếu Tư Mã Ý và Khổng Minh cùng làm việc chung?

Giả sử, đặt trường hợp cả hai nhân vật quan trọng trong Tam Quốc này cùng phò Lưu Bị, làm việc chung cho Thục Hán thì đại sự phục quốc nhà Hán có thành công không? Nếu thay vai trò của Tư Mã Ý vào các vai cộng sự của Khổng Minh như Bàng Thống, Pháp Chính và Ngụy Diên, chắc chắn Tư Mã Ý cũng sẽ không đạt được sự phối hợp với Khổng Minh Gia Cát Lượng trong các kế hoạch thực hiện các chiến lược phục hưng nhà Hán.

Nhưng với bản chất thâm sâu, nhẫn nại và tính toán khó lường của mình, Tư Mã Ý sẽ không bao giờ để bản thân mình rơi vào kết cục bi thảm như Bàng Thống, Pháp Chính hay như hoàn cảnh của Ngụy Diên. Khả năng chờ đợi thời cơ lật đổ Khổng Minh nếu Tư Mã Ý cùng theo phò Lưu Bị có thể sẽ xảy ra.

Trường hợp thứ hai, nếu Khổng Minh nhường vị trí nắm giữ binh quyền cho Tư Mã Ý, cũng sẽ không thể xảy ra, không phải Khổng Minh tham quyền cố vị, mà Khổng Minh quá tự tin vào tài năng của mình, ông luôn cho rằng trọng trách phục hưng nhà Hán, thâu tóm Ngụy, Ngô, không ai có thể thay ông gánh vác được.

Nghĩa là, Khổng Minh không hoàn toàn tự tin vào bản lĩnh của người khác. Chính vì một mình đảm đương quá nhiều công việc, dẫn đến sự lao tâm, lao lực mà không đạt được hiệu quả như ý muốn, đã dẫn đến cái chết đáng tiếc của vị quân sư này khi tuổi còn rất trẻ.

Và cái chết của ông cũng dẫn đến bi kịch sau này cho nhà Thục Hán, không chọn được người kế thừa mưu lược trong suốt thời gian nắm giữ binh quyền, sự chọn lựa Khương Duy thay thế như một tình huống bất đắc dĩ. Nhà Hán cuối cùng đã bại vong hoàn toàn.

Từ những phân tích về cách xử lý công việc, xử lý tình huống, cách nắm giữ vai trò lãnh đạo trong phép dùng quân. Có thể nói rằng, hai nhân vật kỳ cựu thời Tam Quốc, Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng, như hình ảnh của hai con cọp, không thể nào ở chung một rừng để chung tay làm nên đại sự cho nhà Thục Hán.


Những điểm giống nhau giữa Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng

Tuy là hai đại kình địch đối đầu nhau ở hai bên kia chiến tuyến, nhưng cả hai đều làm nên những tên tuổi lẫy lừng riêng cho bản thân mình và làm nổi bật thêm bức tranh thời Tam Quốc, nhất là dưới ngòi bút sắc sảo của La Quán Trung.

Không thể nói rằng, Ngọa Long Gia Cát Lượng và Tư Mã Trọng Đạt không thể nào không có điểm chung, nhất là ở phẩm cách của những con người làm chuyện đại sự.

Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng
Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng

Nhìn xa, trông rộng, biết người, biết ta

Trong quá trình phò tá Lưu Bị, Khổng Minh đã đưa ra nhiều kế sách lớn nhỏ, trong đó kế sách xuyên suốt được ông kiên định bám đuổi từ ngày gặp Lưu Bị đến tận hơi thở cuối cùng đó là Long Trung đối sách : chia thiên hạ làm ba, tạo thế chân vạc, đặt nền móng xây dựng nhà Thục Hán. Kế sách này chỉ cần duy trì đúng ý đồ của ông là “Bắc phạt Tào Tháo, Đông hòa Tôn Quyền” thì nhà Thục Hán có thể sẽ thành công.

Tuy Long Trung đối sách có nhiều khiếm khuyết, thiếu thực tế vì đánh giá lý tưởng quá tình hình giữ ôn hòa với Đông Ngô Tôn Quyền, dẫn đến sự thất bại sau này khi để mất Kinh Châu.

Nhưng nhìn chung, Long Trung đối sách vẫn là chiến lược nền tảng để có cơ sở Khổng Minh gây dựng nên cơ đồ cho nhà Thục Hán. Chiến lược này đã thể hiện rõ tầm nhìn xa trông rộng của vị quân sư tài ba này.

So với Khổng Minh, Tư Mã Ý cũng không hề kém cạnh về khả năng đánh giá thời cơ để tạo thành công riêng cho bản thân mình và tạo nền tảng vững chắc để hậu thế của ông xây dựng thành công cơ đồ nhà Tấn.

Chiến lược của Tư Mã Ý không bề thế và hoành tráng như của Khổng Minh, nhưng rất thực tế tình hình, đánh giá chính xác thời cuộc, để nắm lấy lợi thế chiếm giữ vị trí tốt nhằm đạt hiệu quả cao hơn.

Khi còn dưới trướng Tào Tháo, Tư Mã Ý một lòng ủng hộ Tào Phi, kiên trì trung thành với Tào Phi nhằm tranh thủ sự ủng hộ của Tào Phi nâng cao vị thế của mình trong triều nhà Ngụy.

Khi cầm quân ngăn chặn các cuộc Bắc phạt của Khổng Minh, biết tài mình kém cạnh Khổng Minh, nhưng ông cũng biết dựa vào những điểm yếu của quân Thục để ngăn chặn thành công các ý đồ xâm lấn của Khổng Minh.

Khi thất thế trước Tào Sảng, Tư Mã Ý đã nhẫn nhịn lui về nhà nằm chờ thời cơ. Cuộc lật ngược tình thế của Tư Mã Ý đối với gia tộc họ Tào trong triều Ngụy là một kế sách rất ngoạn mục thể hiện đúng bản lĩnh của một chính trị gia đại tài.

Không những thế, ông còn rèn luyện và xây dựng cho mình những lớp hậu duệ kế thừa hoàn hảo, nối tiếp ý chí của mình, cắt đứt hoàn toàn thế chân vạc của ba nhà Ngụy, Thục, Ngô, đưa giang sơn về một mối, lập thành nhà Tấn.

Mẫn cán, tận tụy, nỗ lực hoàn thành mục tiêu

Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng, ai thờ chúa nấy, nhưng điểm chung của hai nhân vật này là khi được giao sứ mệnh, trọng trách, đều tận tụy hết lòng để hoàn thành trách nhiệm được giao phó cho mình.

Mặc dù, mỗi ông có một cách riêng để đạt được hiệu quả nhiệm vụ đó, nhưng người đọc có thể cảm nhận được tinh thần mẫn cán, hăng say cống hiến, đốc thúc quân binh, nắm rõ tình hình, không có một tình tiết bê trễ nào có thể xảy ra trong công việc.

Phải chăng đây là đức tính luôn có ở những người thành đạt?

Suy nghĩ thấu đáo, hành sự cẩn trọng

Trận Xích Bích, là trận thấy rõ được tài năng quân sự thiên tài bẩm sinh của vị quân sư nhà Thục Hán, Khổng Minh Gia Cát Lượng. Nếu bỏ qua các tình tiết hư ảo của truyện như làm phép gọi gió Đông chẳng hạn, thì nguyên toàn cục của trận Xích Bích, người đọc sẽ dễ dàng xâu chuỗi lại toàn bộ kế sách của Gia Cát Lượng.

Từ việc ông phân tích tương quan lực lượng giữa Ngô Thục và Bắc Ngụy, rồi đến chuyện đi sứ Đông Ngô, thuyết phục liên minh chính trị, quân sự, cho đến chủ động sắp đặt hoàn cảnh…mọi đường đi nước bước của Khổng Minh là rất thấu đáo, tỉ mỉ và thận trọng sắp xếp từng bước một để tạo nên một hiệu ứng liên hoàn, dẫn đến thành công và chiếm lợi thế rất lớn về cho nhà Thục Hán.

Ở những lần ngăn quân Thục trong lục xuất Kỳ Sơn của Khổng Minh, Tư Mã Ý cũng không hề kém cạnh. Trong đó, có một diễn biến mà nhiều người cho rằng Tư Mã Ý chết nhác, đó là sau khi Gia Cát Lượng chết, Tư Mã Ý cầm quân đuổi theo, hậu quân của quân Thục chặn đánh, ông nghĩ Khổng Minh dùng kế để lừa mình, nên lập tức rút quân. Nên người sau hay mỉa mai “Gia Cát chết cũng đuổi được Trọng Đạt sống”.

Qua sự việc đó mới nói lên đúng phẩm chất hành sự của Tư Mã Ý. Việc gì không biết chắc thì sẽ không làm, hơn nữa ông đang nắm trong tay sinh mệnh của ba quân, quân Ngụy đang nắm thế thắng, đẩy lui được quân Thục là những mục tiêu đang đạt được, không lý gì ông phải liều mình ra một quyết định khi mình chưa tận mắt biết chính xác sự việc đó và có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường làm lật ngược tình thế.

Ví dụ, trường hợp khi đó Ngụy Diên thay Khổng Minh nắm binh quyền quân Thục, khả năng truy đuổi sâu của Tư Mã Ý sẽ trở nên rất nguy hiểm cho tình hình quân Ngụy, vì ông thừa biết quân Thục không hẳn chỉ có một mình Khổng Minh là người tài. Sau sự việc này, Tư Mã Ý vẫn thản nhiên cười nói “Ta có thể chiến đấu với người sống, chứ không phải chiến đấu với người chết”, một câu nói quá nhiều ý nghĩa thâm sâu.


Nếu Tư Mã Ý và Khổng Minh cùng về dưới trướng Tào Tháo thì sao?

Tào Tháo, Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng

So với Lưu Bị thì Tào Tháo giỏi dung hợp nhiều người tài cùng hội tụ về một chỗ hơn. Những mưu sĩ đóng góp cho nhà Ngụy nhiều vô số, đáng kể nhất là những vị quân sư nổi tiếng Tam Quốc bấy giờ như Tuân Úc, Tuân Du, Giả Hủ, Quách Gia và Trình Dục. Tào Tháo biết phát huy ưu điểm thế mạnh của từng người thành thế mạnh chung của tập đoàn chính trị Bắc Ngụy.

Nếu Lưu Bị thường phó mặc cho Khổng Minh mưu sự toàn chuyện, thì Tào Tháo lại thường chủ trì lắng nghe và kêu gọi các mưu sĩ đóng góp ý kiến để tìm lời giải cuối cùng hoàn hảo nhất. Cho nên, khả năng Khổng Minh về với Tào Tháo, có thể kết hợp cùng Tư Mã Ý, hiệu quả phát huy giữa năng lực của hai nhân vật này sẽ đạt được sức mạnh hiếm có.

Khi Khổng Minh được chia sẻ trách nhiệm, trọng trách gánh vác, cho nhiều người khác, bản thân ông sẽ phát huy hết những năng lực tiềm ẩn, sở trường thâm sâu của mình ở mức độ cao nhất, hoàn thiện nhất.

Nếu Tư Mã Ý và Khổng Minh được dung nạp về một trướng dưới sự lãnh đạo của Tào Tháo, có lẽ Bắc Ngụy đã hoàn tất công cuộc thống nhất lãnh thổ Trung Hoa thời kỳ Tam Quốc sớm hơn rất nhiều.

Đương nhiên, đây cũng chỉ là những giả thuyết được đặt ra dựa trên sự thu hút, hấp dẫn tính cách của các nhân vật từ Tam Quốc Diễn Nghĩa, như Tư Mã Ý và Khổng Minh Gia Cát Lượng là một ví dụ.

Sẽ có những quan điểm trái chiều, nhưng tựu chung đều xuất phát từ sự yêu thích các nhân vật kinh điển này và chắc chắn sẽ có nhiều cái nhìn, nhiều giả thuyết khác nhau hơn nữa về một số nhân vật nổi bật trong Tam Quốc ở tương lai.


Bạn đã có trọn bộ tập truyện Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung chưa?

Sách “Tam Quốc Diễn Nghĩa – La Quán Trung“, bìa cứng, trọn bộ 4 tập, giá 280.000 đồng

Bìa sách Tam Quốc Diễn Nghĩa
Bìa sách Tam Quốc Diễn Nghĩa
BẠN VUI LÒNG ĐẶT MUA Ở ĐÂY

Các bài có thể bạn quan tâm :



Share:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *