Bệnh ảo giác là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, phân loại

nguyên nhân gây ra bệnh ảo giác là gì? người bị bệnh ảo giác có nhận thức như thế nào?

Từ ánh đèn flash đến hình người; từ âm thanh đơn giản đến toàn bộ cuộc hội thoại. Ảo giác biểu hiện theo nhiều cách của nó được các bệnh nhân mô tả lại. Chúng ta cùng tìm hiểu thêm về bệnh ảo giác là gì, nguyên nhân, triệu chứng và phân loại các ảo giác.

Bệnh ảo giác là gì?

Ảo giác là một hiện tượng tâm lý kỳ dị và có tỷ lệ mắc bệnh tương đối thấp, nhưng nó luôn khơi dậy sự quan tâm lớn của nhiều người. Nó là những biểu hiện rất khác nhau và thường đi kèm với nhiều ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe. 

Định nghĩa đầu tiên và ngắn gọn nhất của thuật ngữ này là do bác sĩ tâm thần người Pháp Esquirol. Ông mô tả bệnh ảo giác là “một nhận thức không khách quan”

Tức là, khi bạn bị ảo giác, bạn cảm nhận được hình ảnh, âm thanh, mùi vị khi không có một kích thích thực sự nào từ bên ngoài khơi dậy nhận thức này. Để làm rõ hơn chúng ta tìm hiểu những khái niệm sau đây :

Bệnh ảo giác là gì và tại sao chúng lại xảy ra?
Bệnh ảo giác là gì và tại sao chúng lại xảy ra?

Nhận thức là gì?

Các nhận thức là quá trình mà các sinh vật sống chụp thông tin từ môi trường để xử lý và tiếp thu kiến thức về một vấn đề nào đó, để thích ứng với tình huống mà chúng ta đang sống. 

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, dù có rối loạn tâm thần hay không, các nhận thức được tạo ra không tương ứng với thực tế và những thay đổi về nhận thức này trở thành các biến dạng, chủ yếu đánh lừa cảm giác.

Trong các biến dạng về tri giác, một kích thích thực sự sẽ luôn được nhận thức, mặc dù hơi bất thường, nhưng trong sự lừa dối tri giác thì không có kích thích nào kích hoạt quá trình nhận thức. Ví dụ rõ ràng nhất về loại thay đổi nhận thức này là ảo giác.

Xác định khái niệm ảo giác

Khái niệm mà chúng ta vừa đề cập đến, ảo giác, nó đã phát triển trong suốt chiều dài lịch sử của nhân loại và mô tả của nó đã được làm phong phú qua từng năm. 

Ảo giác có thể được coi là  một nhận thức xảy ra trong trường hợp không có tác nhân kích thích nó, khiến người mắc phải cảm giác đó luôn tưởng là có thật và nó xảy ra mà không có đối tượng nào có thể kiểm soát được nó.

Mặc dù bệnh ảo giác thường là chỉ biểu hiện các chỉ số của rối loạn tâm thần là một tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt và có thể xuất hiện trong các rối loạn khác, như trong giai đoạn hưng cảm hoặc trong trầm cảm.

Tuy nhiên, ảo giác cũng có thể xuất hiện trong nhiều trường hợp khác, như rối loạn thần kinh, sử dụng các chất, động kinh, khối u và thậm chí trong các tình huống không phải là bệnh lý của lo lắng hoặc căng thẳng cao.



Một ví dụ về bệnh ảo giác

Hãy xem xét một ví dụ dưới đây để giúp chúng tôi hiểu bệnh ảo giác là gì.

Một người đàn ông trẻ đến tham khảo ý kiến ​​của một nhà tâm lý học. Ở đó, anh ta nói với nhà tâm lý học rằng anh ta đã đến gặp ông ta vì anh ta rất sợ. 

Ban đầu, anh ta không muốn nói chuyện với chuyên gia, nhưng trong suốt cuộc nói chuyện, anh ta thú nhận rằng, lý do là ở trong văn phòng của anh ta, mỗi lần anh ta nhìn vào gương, anh nghe thấy một giọng nói nói với anh, xúc phạm anh ta, “nó nói rằng anh ta sẽ không có gì trong cuộc sống và mọi thứ thuộc về anh ta sẽ biến mất.”

Ví dụ này là một trường hợp ảo giác trong đó bệnh nhân được cho là đã nhận thấy một kích thích không thực sự tồn tại từ một tình huống cụ thể (nhìn vào gương).  

Chàng trai trẻ đã thực sự có nhận thức đó, đối với anh ta là một hiện tượng rất thực mà anh ta không thể quản lý hay kiểm soát được nó. Ở mẫu ví dụ này, chúng ta có thể xem xét rằng nó có tất cả các đặc điểm đã nói ở trên về khái niệm của ảo giác.

Tuy nhiên, không phải ảo giác nào cũng giống nhau. Có rất nhiều loại hình và phân loại thành nhiều loại ảo giác, người ta dựa trên phương thức cảm quan mà chúng xuất hiện nổi bật để phân loại chúng. 

Hơn nữa, không phải tất cả đều xuất hiện trong cùng một điều kiện, trải nghiệm ảo giác của cùng một loại cũng có rất nhiều biến thể khác nhau.

Sự khác nhau giữa bệnh ảo giác và bệnh ảo tưởng là gì?

Ảo giác thường bị nhầm lẫn với ảo ảnh, tuy nhiên sự khác biệt giữa hai hiện tượng này là có phần rõ ràng. Trong trường hợp người bị bệnh ảo giác, có một kích thích bên ngoài, nhưng nó bị nhận thức sai.

Một sự khác biệt lớn nữa là những ảo tưởng nhanh chóng biến mất một khi chúng đi qua bộ lọc của lý trí. Trái lại, ảo giác biểu hiện với cùng một khẳng định, tác động đến thực tế và chống lại bất kỳ loại suy nghĩ hợp lý nào. 

Nói cách khác, người bị bệnh ảo giác luôn tin chắc rằng những gì anh ta cảm nhận thực sự tồn tại còn ảo tưởng thì không.

Các loại bệnh ảo giác là gì?

Có một số cách để phân loại bệnh ảo giác, nó phụ thuộc vào mức độ phức tạp, nguyên nhân và cách thức chúng xảy ra … Ở đây, chúng ta sẽ tập trung vào loại ảo giác tồn tại phổ biến nhất là theo phương thức cảm giác mà chúng xảy ra.

1, Bệnh ảo giác thị giác

Loại đầu tiên của bệnh ảo giác là ảo giác thị giác, được nhận biết thông qua cảm giác của thị giác. Trong trường hợp này, đối tượng nhìn thấy một cái gì đó thực sự nó không tồn tại trong thực tế. 

Những kích thích này có thể rất đơn giản, chẳng hạn như đèn flash hoặc ánh sáng. Tuy nhiên, các yếu tố phức tạp hơn có thể được nhìn thấy, chẳng hạn như nhân vật, sinh vật hoạt hình hoặc nhiều cảnh sống động hơn.

Có chủ thể có thể nhìn thấy những cảnh hoàn chỉnh bao gồm các hình chuyển động và thậm chí cả màu sắc.

Có thể các kích thích này được hình dung khác với các phương thức sẽ được cảm nhận, nếu đây là những kích thích thực sự, được gọi là ảo giác Lilliputian (trường hợp nhận thức nhỏ) và ảo giác Gulliverian (trong trường hợp nhìn thấy chúng rộng hơn). 

Trong số các ảo giác thị giác cũng có trường hợp ảo giác nội soi tự động, tức là bệnh nhân nhìn thấy chính mình từ bên ngoài cơ thể, rất giống như những báo cáo của bệnh nhân có kinh nghiệm cận tử.

Ảo giác thị giác thường xảy ra trong những khoảnh khắc chuyển tiếp giữa giấc ngủ và sự tỉnh táo. Chúng cũng là điển hình của các trạng thái thay đổi do tiêu thụ thuốc và thường xuất hiện trong hội chứng cai rượu.

Ảo giác thị giác đặc biệt thường xuyên hơn ở các bệnh liên quan đến nội tạng, chấn thương và sử dụng chất (ma túy, thuốc lá, rượu), mặc dù chúng cũng xuất hiện trong một số rối loạn tâm thần.

2, Bệnh ảo giác thính giác

Đối với người bị bệnh ảo giác thính giác, người đó nhận thức mình nghe thấy điều gì đó không thực, chúng có thể là những tiếng động đơn giản hoặc các yếu tố có đầy đủ ý nghĩa như lời nói của con người. 

Để hiểu thêm về bệnh ảo giác thính giác là gì, chúng ta có thể quay lại ví dụ đã báo cáo trước đó, một giọng nói nói lên một vài chủ đề, người bị ảo giác có thể nghe thấy tiếng nói đó là của chính họ hoặc một ảo giác bắt buộc, nghe thấy tiếng nói ra lệnh cho anh ta làm hoặc ngừng làm một cái gì đó. 

Ảo giác về phương thức cảm giác này là thường xuyên nhất trong các rối loạn tâm thần , đặc biệt là trong tâm thần phân liệt hoang tưởng.



3, Ảo giác vị giác và khứu giác

Ảo giác vị giác và khứu giác liên quan đến các giác quan của vị giác và khứu giác, ảo giác ở các giác quan này, chúng thường xuất hiện cùng nhau và ít thường xuyên hơn những bệnh ảo giác trước. 

Trong trường hợp ảo giác khứu giác, bệnh nhân có thể nghĩ rằng mùi này xuất phát từ cơ thể của anh ta hoặc từ bên ngoài (ví dụ cả nhà có mùi nước tiểu). Mặt khác, ảo giác cũng có thể khiến người bệnh tin rằng họ đã bị nhiễm độc qua thực phẩm.

Và cả hai loại ảo giác này thường liên quan đến việc tiêu thụ thuốc hoặc các chất khác, ngoài một số rối loạn thần kinh như động kinh thùy thái dương, hoặc thậm chí là khối u. Chúng cũng xuất hiện trong tâm thần phân liệt, thường liên quan đến ảo tưởng ngộ độc hoặc bắt bớ.

4, Bệnh ảo giác Haptic là gì?

Đây là các ảo giác xúc giác, chúng liên quan đến cảm giác liên lạc.

Bệnh ảo giác Haptic này bao gồm một số lượng lớn các cảm giác, chẳng hạn như nhiệt độ, đau hoặc ngứa ran (sau này được gọi là dị cảm, và nổi bật trong số đó là một tiểu loại gọi là mê sảng trong đó người ta có cảm giác có động vật nhỏ trong cơ thể, là điển hình tiêu thụ các chất như cocaine).

5, Các loại bệnh ảo giác khác

Ngoài 4 bệnh ảo giác phổ biến được nêu ở trên thì những bệnh ảo giác liên quan đến các giác quan, còn có hai loại bệnh ảo giác phụ có thể được xác định.

Ảo giác soma

Ảo giác soma, gây ra cảm giác nhận thức liên quan đến các cơ quan, thường được liên kết với các quá trình ảo giác kỳ lạ.

Cá nhân có thể cảm thấy một dòng điện chạy dọc theo cơ thể, cảm thấy bị hóa đá, nhận thấy rằng cơ thể của mình bị rách hoặc các cơ quan của anh ta bị phân hủy.

Ảo giác động học

Ảo giác động học được đề cập đến cảm giác chuyển động của cơ thể không được tạo ra trong thực tế, chúng mô tả nhận thức sai về các chuyển động của cơ thể. Người đó có thể tin rằng anh ta đang chuyển động hoặc ai đó đang di chuyển anh ta.

Loại bệnh ảo giác này thường gặp ở những bệnh nhân mắc bệnh Parkinson và một số dạng tâm thần phân liệt, cũng như trong số những người tiêu thụ các chất tâm thần.



Nguyên nhân xảy ra các bệnh ảo giác là gì?

Chúng ta đã có thể hiểu được một số phương thức và loại ảo giác chính, nhưng tại sao các bệnh ảo giác này lại xảy ra? 

Mặc dù không có lời giải thích duy nhất nào chính xác để kết luận về vấn đề này, nhưng nhiều tác giả đã cố gắng làm sáng tỏ loại hiện tượng này, một số giải thích được chấp nhận rộng rãi nhất là những ý kiến cho rằng đối tượng ảo giác nhầm lẫn kinh nghiệm bên trong của mình với các yếu tố bên ngoài.

Một ví dụ về sự giải thích này là lý thuyết phân biệt siêu nhận thức của Slade và Bentall, theo đó hiện tượng ảo giác dựa trên việc không thể phân biệt giữa nhận thức thực sự với nhận thức tưởng tượng. 

Các tác giả này cho rằng, khả năng phân biệt này, được tạo ra và có thể sửa đổi thông qua học tập, có thể là do kích hoạt quá mức từ căng thẳng, thiếu hoặc quá kích thích môi trường, có tính gợi ý cao hoặc sự hiện diện của những kỳ vọng liên quan đến những gì sẽ được nhận thức.

Một ví dụ khác, tập trung vào ảo giác thính giác, là lý thuyết về phân khu của Hoffman , chỉ ra rằng những ảo giác này là nhận thức của chủ thể về lời nói phụ của họ (nghĩa là tiếng nói bên trong của chúng ta) như một thứ gì đó xa lạ với chính họ.

Lý thuyết này đã tạo ra các liệu pháp để điều trị ảo giác thính giác với một số hiệu quả. Tuy nhiên, Hoffman cho rằng thực tế này không phải do thiếu sự phân biệt đối xử, mà là do việc tạo ra các hành vi phân tán nội bộ không tự nguyện.

Do đó, ảo giác là cách “đọc” sai thực tế, như thể có những yếu tố thực sự tồn tại mặc dù các giác quan của chúng ta dường như chỉ ra điều khác. 

Tuy nhiên, trong trường hợp ảo giác, các cơ quan cảm giác của chúng ta hoạt động hoàn hảo, những thay đổi là cách thức mà bộ não của chúng ta xử lý thông tin đến. 

Thông thường, điều này có nghĩa là ký ức của chúng ta được trộn lẫn với dữ liệu cảm giác theo cách bất thường, kết hợp các kích thích thị giác có kinh nghiệm trước đây với những gì đang xảy ra xung quanh chúng ta.

Ví dụ, đây là những gì xảy ra khi chúng ta dành nhiều thời gian trong bóng tối hoặc bịt mắt để mắt chúng ta không nhìn thấy bất cứ điều gì; bộ não bắt đầu phát minh ra mọi thứ vì sự bất thường của việc không nhận được dữ liệu bằng con đường cảm giác đó trong khi thức.

Bộ não là nơi luôn tạo ra một môi trường tưởng tượng

Sự tồn tại của ảo giác nhắc nhở chúng ta rằng, chúng ta không giới hạn về việc ghi lại dữ liệu về những gì đang xảy ra xung quanh chúng ta, mà là hệ thống thần kinh của chúng ta có các cơ chế để “xây dựng” những cảnh cho chúng ta biết những gì đang xảy ra xung quanh chúng ta. 

Một số bệnh có thể kích hoạt ảo giác một cách không kiểm soát được, nhưng đây là một phần của chúng ta hàng ngày, ngay cả khi chúng ta không nhận thức được nó.

Ngay cả những người khỏe mạnh cũng có thể gặp ảo giác, chẳng hạn như tê liệt khi ngủ (hiện tượng bóng đè), cảm giác của chứng đau nửa đầu hoặc những người nghĩ rằng họ nhìn thấy hoặc nghe thấy, trong lễ tang, người quá cố yêu thương đã mất. 


Các bài viết khác có thể bạn quan tâm :


Share:

1 thought on “Bệnh ảo giác là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, phân loại

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *